Zandvliet

12e eeuwse bronnen beschrijven Zandvliet al. Naar alle waarschijnlijkheid stichtten de Hertogen van Lotharingen het dorp dat doorheen de jaren vele namen kreeg: Santfliten, Zantfliet, Zandflit, Santvliet, Zandflita tot Zandfliete. Al die woorden betekenen ‘bevaarbare vliet door het zand’.

Jarenlang viel Zandvliet ten prooi aan tal van overstromingen. De zwaarste tegenslag trof Zandvliet in 1584 toen de hertog van Parma de polders tijdens het Beleg van Antwerpen strategisch onder water zette en zo het gros van de bevolking voor bijna tien jaar totaal verjoeg.

De oorlogen tegen Spanje verwoestten de kerk van Zandvliet meermaals. De abt van Sint-Michiels van Antwerpen bouwde haar in 1648 opnieuw op en bekwam daarvoor in 1674 de heerlijkheden Santvliet en Beirendrecht van Karel II.

De befaamde Spaanse veldheer Ambrosius Spinola bouwde vanaf 1622 een schans met zeven bolwerken rond Zandvliet. Het gloednieuwe vestingstadje diende voortaan als verdedigingspost tegen de Noordelijke Nederlanden. De werken namen zes jaar in beslag en gaven Zandvliet het uitzicht van een versterkt dorp, waarin de Spanjaarden lange tijd verbeven. De pest vulde daarna decennialang zwarte bladzijden in de geschiedenisboeken van het dorp.

Begin 18e eeuw verjoegen de Fransen de Spanjaarden definitief uit Zandvliet en de vesting werd geslecht. Toch kan je het tracé nog steeds terugvinden in het stratenpatroon. In de negentiende eeuw bezetten achtereenvolgens de Hollanders en de Fransen het dorp.

In 1830 werd België onafhankelijk. In 1839 mocht Jan-Baptiste Bril de eerste burgemeestersjerp van Zandvliet aantrekken. Het dorp floreerde onder zijn bewind en zette die trend door, afgezien van de periode tijdens de beide wereldoorlogen.

In 1958 werd Zandvliet in het kader van de havenuitbreiding bij Antwerpen gevoegd. Zodoende kon één duidelijk gezag (stad Antwerpen) de havenontwikkeling aansturen. Sindsdien behoort Zandvliet tot het District Zandvliet-Berendrecht-Lillo. Het dorp schonk haar naam aan één van de grootste zeesluizen ter wereld: de Zandvlietsluis. Tevens is het net als Berendrecht het epicentrum van de traditionele volkssport gansrijden, waarbij ruiters om beurten naar en opgehangen gans reiken. Wie de kop van het dier kan trekken, wint.


Meer over het ontstaan en het erfgoed vind je in deze erfgoedstudie

 Adres: Zandvliet, België

meer in havenland

Nog meer erfgoed beleven