Scheldekaaien

p>Wie over de kaaien wandelt, ziet de geschiedenis van de haven aan zich voorbij trekken. Het samenspel tussen kaaimuur, kranen, sporen, pakhuizen en wegen geeft een mooie blik op de veelzijdigheid van de goederenbehandeling in de haven, de gebruikte technieken en de enorme groei.

Tot het einde van de 18e eeuw versterkten vestingsmuren- en torens de Scheldeoevers. Na hun afbraak in 1804 liet Napoleon de grond ophogen. Het Nederlands bewind ging daar mee door. Pas in 1819 kreeg de met palen gestutte aarden dam een stenen bekleding en aanlegplaatsen voor schepen. In 1837 kwamen daar de eerste blauwstenen kaaimuren bij.

In de decennia daarop vocht heel de regio tegen de onrustwekkende verzanding van de Schelde. De toenmalige ingenieurs en wetenschappers weten de problematiek aan de grillige vorm en gingen over tot een rechttrekking. Een gelijkmatige breedte van om en bij de 350 meter werd het doel van een grote uitbreiding- en verdiepingsactie die ‘grote’ schepen richting Antwerpen moest lokken. Het begin van een voortdurende strijd tegen slib in de koningin der waterwegen.

In 1887 kregen de kaaien hun typische metalen zadeldaken, die momenteel beschermd zijn als monument. Zij dienden om het regenwater optimaal af te voeren, zodat het niet via de kaaivloeren alsnog naar de gestockeerde goederen zou stromen. Tegelijk ‘verstopten’ zij de Schelde voor ongeoorloofde passanten. Over de hele lengte zie je nog altijd de monumentale rij smeedijzeren hekken die van 1880 tot ver in de 20e eeuw onbevoegde burgers moest weren van de kaaien.

Er lopen ook nog steeds opvallende sporen aan weerszijden van de kaaien. Aan de kant van de Schelde verplaatste men de kranen over de sporen. Het goederentransport verliep via het spoor aan de zijde van de pakhuizen, maar treinen konden ook over de sporen aan de Scheldezijde rijden.

Antwerpen staat aan de vooravond van een grootschalige heraanleg van de Scheldekaaien. Die zal de band tussen Schelde en stad versterken en haar over een lengte van meer dan 5 kilometer beter beschermen tegen overstromingen. Daar lees je hier alles over op: https://sigmaplan.be/nl/projecten/antwerpse-scheldekaaien/

Het erfgoed behoudt haar plaat in deze werken. Hoe dat voorzien is, lees je in deze uitgebreide erfgoedstudie.

 Adres: Rijnkaai, Antwerpen, België

meer in havenland

Nog meer erfgoed beleven