Petroleum Zuid a.k.a. Antwerp Blue Gate

In 1861 reisden de eerste 40 vaten petroleum uit Amerika naar Antwerpen: de start van een nieuw hoofdstuk in de haven. Twee jaar later was de haven van Antwerpen de grootste petroleuminvoerder van Europa. Aanvankelijk bevonden de petroleumopslagplaatsen zich verspreid in de stad, maar vanaf 1887 werden ze geconcentreerd aan het nieuwe Amerikadok.

Een ernstige brand in 1889 leidde tot nieuwe verhuisplannen, nog verder weg van de bewoning, naar de Hobokense Polder. Een gloednieuwe spoorverbinding moest het goederenvervoer in goede banen leiden.In 1904 volgde een tramlijn voor pendelaars vanuit de stad.

De stad gaf grote kavels grond in concessie aan de petroleumbedrijven, die zelf moesten instaan voor de inrichting van hun perceel. De infrastructuur schoot razendsnel uit de grond maar een grote brand in 1904 vaagde die even snel weer weg. In 1910 was alles alweer volgebouwd en moesten bijkomende gronden worden gezocht om de bedrijven verder te laten groeien.

Het succes bleef toenemen tijdens het interbellum. In 1939 kregen de straten op Petroleum Zuid hun namen, verwijzend naar de specialisatie van de betreffende bedrijven: Lysolweg, Mazoetweg en Naftaweg refereren naar de succesnummers van die tijd.

Na WO II maakte de invoer van geraffineerd petroleum plaats voor ruwe olie uit het Midden-Oosten. De aanwezigheid van relatief goedkope Belgische arbeid in de naoorlogse jaren, trok een uitgebreide petrochemische nijverheid aan. De site Petroleum Zuid zelf herstelde echter moeizaam van de vernielingen tijdens de oorlog. Nieuwe activiteiten vestigden zich liever rond het nieuwe Marshalldok. Op vier bedrijven na waren in 2010 alle petroleummaatschappijen verhuisd of uitgeweken. In 2035 lopen de laatste concessies af.

In 2011 veranderde Petroleum Zuid van naam naar Antwerp Blue Gate, wat een nieuwe invulling van de historische site moest inluiden. Volgens de plannen komt hier het eerste eco-effectieve, watergebonden bedrijventerrein in België. De schop ging intussen in de grond. Er zullen drie zones komen te liggen: een logistieke zone aan de waterkant, een productiezone centraal en een onderzoek- en ontwikkelingszone het dichtst landinwaarts.

De verontreinigde gronden zijn intussen afgegraven en gesaneerd. De eerste bedrijven zijn hun bouwprojecten al aan het opstarten. Naast de bedrijvenzone komen een nieuwe gevangenis en een technische schoolcampus.

Ook in de toekomst blijf je hier nog mooie getuigen vinden van de gloriedagen van het zwarte goud:

  • Bovengrondse pijpleidingen, Mazoutweg z.n. (ID1128), Naftaweg z.n. (ID1129), Petroleumkaai z.n. (ID1405), Lakweg z.n. (ID1406) (RELICT_ID213459)
  • Lot I: Bedrijfsgebouwen American Petroleum Company, Lakweg 23 (ID1316, RELICT_ID213464)
  • Lot VII: Werkplaats American Petroleum Company, Olieweg 8 (ID1312 RELICT_ID213460)
  • Lot IX: Bedrijfsgebouwen van L'Alliance, Lakweg 16 (RELICT_ID213477)
  • Lot XI: Bedrijfsgebouwen van de Belgian Benzine Company, D’Herbouvillekaai 100 (RELICT_ID201193)
  • Lot XI: Werkplaats Vacuum Oil Company, Olieweg 4 (ID1327, RELICT_ID213642)
  • Lot XI: Werkplaats en tanks van de Bedford Petroleum Company, D’Herbouvillekaai 94 (ID1310 en ID1319, RELICT_ID 213479)
  • Lot A - Bedrijfsgebouwen van de Société pour l'Importation des Huiles de Graissage, Petroleumkaai 7 (RELICT_ID 213449)
  • Lot C - Loodsen en complex met schoorsteen, D’Herbouvillekaai 103 (ID1165 en ID1317, RELICT_ID 213474)
  • Lot D - Bedrijfsgebouwen Redeventza en Transport en Handel Maatschappij, Petroleumkaai 11 (ID1127, ID1154, ID155, ID1328, ID1329, ID1330, RELICT_ID 213455)
  • Ketelhuis en schoorsteen, Benzineweg z.n. (ID1306 RELICT_ID213457)
  • Loods ATAB, d’Herbouvillekaai 80 (ID1311 RELICT_ID213472)

Voor alle technische details per erfgoedrelict van Petroleum Zuid moet je in deze uitgebreide erfgoedstudie zijn.

 Adres: Naftaweg, Antwerpen, België

meer in havenland

Nog meer erfgoed beleven