Bonapartesluis en Nassaubrug

Het grote groeiverhaal van de haven startte wanneer Napoleon Bonaparte investeerde in het Antwerpse ‘Pistool gericht op Engeland’, een logistiek ankerpunt in zijn veroveringsverhaal.

 

Hij gaf opdracht voor de aanleg van het eerste dok, ‘le petit bassin’, in 1811, twee jaar later gevolgd door ‘le grand bassin’. Nu kennen we deze als respectievelijk het Bonapartedok en het Willemdok. Over de smalle verbinding tussen beide dokken ligt de beschermde Nassaubrug.

 

De Bonapartesluis loodste schepen doorheen de getijden van de Schelde naar de dokken. De sluisingang lag ongeveer halverwege het Bonapartedok, wat je nog steeds merkt aan de iets vooruitspringende kademuur. De sluismedewerkers draaiden de binnensasdeuren open en dicht met de hand, waardoor er een wachttijd ontstond die in deze snelle tijden nog amper te begrijpen valt. Gelukkig hielpen de getijden de zogeheten sasseniers een handje bij het open- en toedraaien van de deuren. Bij opkomend water duwde het iets hoger liggende sluiswater de deuren mee open en bij afgaand water omgekeerd weer dicht.

Schepen konden enkel 2 uur voor tot 2 uur na hoog water binnen varen. Daarna bleven de deuren dicht tot de volgende hoogwaterstand. Het zogenaamde ‘bovenhoofd’ van de Bonapartesluis bewaakte de doorgang naar het achter gelegen Willemdok (en later andere dokken) en hield het water tijdens die vier uur in verbinding met de Schelde. De constructie is erkend als beschermd monument.

Behalve het open- en dichtdraaien van de sluisdeuren, moesten de sasseniers ook de zeilschepen door de dokgeul loodsen met behulp van touwen en kaapstanders (vertikale lieren die al draaiend touwen oprolden). Eens op de Schelde konden de schepen hun zeilen weer bijzetten, in het dok zal was daar onvoldoende manoeuvreerruimte voor.

Tot ongeveer 1967 was de Bonapartesluis nog op aanvraag in dienst. Daarna werd ze dichtgemaakt.  Nu loopt de brede rijweg van de Rijnkaai erover en verbindt alleen nog een klein omwegje de oude binnendokken met de stroom.

Voor alle technische specificaties van het erfgoed nabij de Bonapartesluis en de Nassaubrug moet je in deze uitgebreide erfgoedstudie zijn.

 Adres: Nassaubrug, Antwerpen, België

meer in havenland

Nog meer erfgoed beleven